علی در یک موسسه خارجی در کابل به عنوان مترجم کار می کند.معاش ماهوار او ۵۰۰ دالر است.
سخی کارگر است.او هر روز به کوته سنگی می رود و از آنجا اگر کارفرمایی پیدا شد او را با خود می برد.او برای یک روز کار ۱۸۰ افغانی می گیرد.یعنی اگر به طور مداوم یک ماه کار کند آخر ماه ۵۴۰۰ افغانی به دست می آورد.
آقای مبشر کارمند وزارت داخله است.حقوق ماهیانه او ۲۵۰۰ الی ۳۰۰۰ افغانی است.
رضا در اردوی ملی عسکر است.او ماهیانه ۴۰۰۰ افغانی می گیرد.
حاجی داود تاجر است.او از دوبی جنس وارد می کند و در هرات و کابل می فروشد.او ماهی یک دفعه به دوبی می رود و از آنجا جنس وارد می کند.هر دفعه که به دوبی می رود و بر می گردد ۵۰ هزار دالر سود می کند.یعنی در یک سال او ۶۰۰ هزار دالر در آمد دارد.
علی و سخی و مبشر و رضا و حاجی داود در جامعه ما وجود دارند.اینهایی هم که من نوشتم به اسم مستعار است.شما می بینید که حقوق ماهیانه آقای مبشر که کارمند دولت است با در آمد حاجی داود چقدر تفاوت دارد.آقای مبشر حداکثر در یک سال ۳۶۰۰۰ افغانی در آمد دارد که حدود ۷۰۰ دالر می شود ولی حاجی داود در یک سال ۶۰۰ هزار دالر در آمد دارد.
اینها را برای این نوشتم که اخیرا پیش بینی شده است که در آمد میانگین هر افغانی در سال پیش رو ۴۲دالر افزایش می یابد و آقای کرزی هم این خبر را یک مژده برای هموطنان خوانده است.اگر جمع در آمد سالیانه افراد فوق را هم بر تعدادشان تقسیم کنیم می شود ۱۲۱۵۴۵ دالر در سال.یعنی میانگین در آمد افراد بالا این مقدار است.آیا این باعث می شود که ما نتیجه گیری کنیم که سطح زندگی این افراد خیلی بالا است و اینان زندگی مرفهی دارند؟مسلما در آمد حاجی داود که یک تاجر است میانگین در آمد سایر افراد را بالا برده است.دولت هم دقیقا همین کار را کرده است.در آمد تمام اقشار جامعه صرف نظر از شغلشان را بر جمعیت تقسیم کرده و با سال گذشته مقایسه کرده و دیده است که در آمد مردم افزایش پیدا می کند.
در مثال بالا نیز اگر حاجی داود مثلا در سال جاری ۵۰ هزار دالر بیشتر سود کرد مسلما میانگین در آمد سایر افراد نیز بالا می رود ولی دلیل نمی شود که همه به یک سطح در آمدشان افزایش پیدا کرده است و قدرت خریدشان رشد پیدا کرده است.
این نوع برداشت از در آمد مردم جامعه مغالطه آماری است و یکی از شیوه های بسیار متداول تبلیغاتی است.در حقیقت عمده ثروت و درآمد ازآن اقلیتی محدود است و اکثریت مردم در آمد بسیار ناچیزی دارند.بنابراین برای بیان واقعیت باید نمودار تفصیلی در آمد طبقات مختلف نشان داده شود نه معدل کلی آن در آمدها.